De Paleisbrug brengt voetgangers en fietsers van het historische centrum van Den Bosch over de treinsporen heen naar het Paleiskwartier en vice versa. Het Paleiskwartier is een nieuwe wijk waar het gerechtsgebouw, universiteitsgebouwen, kantoren en woningen een plek hebben gevonden.
De functionele benaming ‘fiets- en voetgangersbrug’ is te mager om de Paleisbrug te kwalificeren. De nieuwe, gemeentelijke brug kan zomaar door het leven als ‘parkbrug’, de eerste in Nederland, door de afwisseling van voet- en fietspaden met bankjes, bomen, struiken en planten. Hierdoor is het 250 m lange en 10 m brede brugdek gepromoveerd tot een recreatief gebied, waar het extra genieten is van het panoramisch uitzicht over de omgeving.
De precieze beplanting op de brug is bepaald door Benthem Crouwel Architects in samenwerking met Piet Oudolf. Hij is de landschapsarchitect van de High Line, de bekende parkbrug in New York. Het groen is verdeeld over drie zones in lengterichting van het dek, in korte en lange stroken. De hogere bomen en dichte struiken staan voornamelijk bij de aanbruggen. Boven de sporen zijn uitsluitend lagere planten en enkele boompjes geplaatst, om zo het uitzicht niet te belemmeren.
Lage-temperatuurverwarming in de vloer houdt het brugdek in de winter ijsvrij (strooizout is ook geen optie, want schadelijk voor de planten). De vloerverwarming is gekoppeld aan een zonnecollector die weer verbonden is met een wko. De warmte die in de zomer is verzameld, wordt in de winter gebruikt voor energievoorziening van de brug. Wat vervolgens nog overblijft aan energie, wordt geleverd aan het net.
De gehele brug is bekleed met platen weervast staal. Weervast staal – ook wel bekend onder de merknaam Cor-Ten staal – is een staalsoort die dankzij een relatief hoog koperpercentage (0,2–0,5%) na enige tijd in de buitenlucht niet meer corrodeert. Het staal krijgt een ondoordringbare buitenlaag met de kenmerkende roodbruine kleur die het corrossieproces nagenoeg tot stilstand brengt. Afhankelijk van plaatdikte en klimaat neemt het staal per 100 jaar slechts 0,5 mm in dikte af.
Het weervast staal heeft tevens zijn weg gevonden naar de draagconstructie. Zowel de vakwerkliggers, als de trogliggers onder het betonnen brugdek zijn van weervast staal. De vier betonnen pijlers en de steunpunten van de aanbruggen zijn ook weer ingepakt in weervast staal. In totaal is zo’n 1.300 ton weervast staal verwerkt, in dikte variërend van 5 tot 60 mm. Dat komt op het conto van Jos van den Bersselaar Constructie dat samen met civiel aannemer Mobilis de ruwbouw én afbouw heeft verzorgd.
Om het vervoer van de brugconstructie over de weg mogelijk te maken (Van den Bersselaar is niet aan het water gevestigd), is elk deel van de vijfdelige hoofdoverspanning nog eens opgeknipt in vier of zes segmenten. Het grootste hiervan was 32 m lang, 5 m breed en 75 ton zwaar. De segmenten zijn op de bedrijfslocatie in Udenhout geprefabriceerd en ’s nachts met speciaal transport naar Den Bosch gereden.
De montage van het segment voor boven de sporen was een spektakelstuk. De bovenleiding van het spoor kon niet binnen de gegeven korte tijd worden gedemonteerd. Daarom is het segment via een combinatie van inrijden en inhijsen op zijn plaats gezet, op zo’n 6,6 m boven het spoor.
Locatie: centrum/Paleiskwartier, Den Bosch • Opening: mei 2015 • Start bouw: 2012 • Einde ruwbouw: juli 2014 • Opdracht: Stedelijke Ontwikkeling, Gemeente Den Bosch • Architectuur: Benthem Crouwel Architects, Amsterdam • Landschapsontwerp: Piet Oudolf, Hummelo • Constructief ontwerp t/m VO+: Arup, Amsterdam • Constructief ontwerp v.a. VO+: Grontmij, Houten • Hoofduitvoering: Mobilis, Apeldoorn • Staalconstructies: Jos van den Bersselaar Constructie, Udenhout • Railmanagement: ProRail, Utrecht • Foto’s: Jannes Linders - Benthem Crouwel Architects, Kees Stuip Fotografie - Mobilis en Jos van den Bersselaar Constructie • Redactie: Arend Dolsma (Bouwen met Staal), juni 2015