Hoe kleinschalig ’t wellicht ook is, Circulair Paviljoen KAAP in Amsterdam-Noord toont op grootse wijze hoe je kunt ontwerpen en bouwen met eerder gebruikte materialen. Meer dan 90 procent van de horecagelegenheid bestaat uit elementen met een verleden die in het paviljoen een tweede of zelfs derde leven zijn ingegaan. Hergebruik was het hoofduitgangspunt en de leidraad bij het ‘material driven design’ van NEXT architects.
Paviljoen KAAP is onderdeel van het gelijknamige woonproject KAAP op Buiksloterham, het voormalige industriegebied aan het IJ in Amsterdam-Noord dat de transformatie beleeft naar stedelijk woon-/werkgebied. Het woonproject omvat een vijftal, relatief kleinschalige woongebouwen op de kop van de Grasweg. Daarbij is het paviljoen gevoegd als café met terras voor bezoekers en omwonenden. Daarnaast geeft het paviljoen een statement af voor milieubewust ontwikkelen, ontwerpen en bouwen. Het gebouw is nagenoeg volledig opgebouwd, afgebouwd en ingericht met ‘tweedehands’ materialen die goed genoeg bleken voor hergebruik.
Het staalskelet van een voormalige fabriekshal op het nabijgelegen Cruquiuseiland dient nu als hoofddraagconstructie van het paviljoen. Het donorskelet is ditmaal als een exoskelet toegepast. Binnen de contouren van de constructie is het paviljoengebouw geplaatst. Benodigdheden zoals zonwering, zonnepanelen en beplanting zijn (of worden) aan, op of in het staalskelet bevestigd.
De staalconstructie fungeert zo als ‘kapstok’ voor de voorzieningen, zorgt voor ‘inbedding’ van het paviljoengebouw en oefent een bepalende invloed uit op de identiteit van de horecagelegenheid: robuust, stoer en met een ruw randje.
Ook in de omhulling van het paviljoen draait ’t om hergebruik. De gevels zijn aan de buitenzijde bekleed met eerder gebruikte stalen golfplaten. De kozijnen zijn geformeerd uit dubbele deuren die nu al voor de derde maal zijn toegepast. Het dak van het paviljoen is afgewerkt met oude profielplaten.
Hergebruik is vanaf het eerste moment ‘leading’ geweest bij het ontwerpen. In wezen is het ontwerp het direct resultaat van het zoeken, oogsten, beoordelen en goedkeuren van herbruikbare elementen en materialen. Bij verschillende hergebruiksopties is steeds nagegaan hoe het ontwerp het best passend te maken is.
Startpunt van het ontwerp vormde de staalconstructie van de oude fabriekshal op Cruquiuseiland. Uit deze constructie zijn de elementen compleet en intact gedemonteerd en opnieuw gemonteerd bij het paviljoen.
Voor de nieuwe functie op de nieuwe locatie moesten veel van de oude elementen wel bewerking ondergaan. Zo bleken de oorspronkelijke stalen liggers te lang voor de nieuwe gebouwenvelop.
Bovendien zou de constructie in zijn originele configuratie de nieuwe, hogere belastingen onvoldoende aankunnen. Daarom is het staalskelet in de nieuwe situatie gecombineerd met een inpandige constructie van houten liggers en kolommen, afkomstig uit een voormalige schoolgebouw. Deze constructie biedt de benodigde ondersteuning aan het staalskelet, maar vormt geen hindernis bij eventuele demontage van het staal in de toekomst. De houtconstructie draagt ook het dak van het paviljoen.
Voor de stabiliteit van de staalconstructie zijn nieuwe verbanden ingebracht. Om de uitkraging mogelijk te maken, zijn nieuwe trek- en drukstangen toegevoegd.
Circulair paviljoen KAAP is ontworpen en gebouwd volgens de methodiek van de Building Circularity Index (BCI). Het paviljoen bestaat uit meerdere lagen (‘S’-en) die onafhankelijk van elkaar functioneren en eveneens onafhankelijk van elkaar zijn te demonteren en te vervangen. De losmaakbaarheidsindex (LI) van het paviljoen komt op 92%. Daarmee is het gebouw gemakkelijk te ontmantelen voor bijvoorbeeld herbouw op een andere locatie, al of niet voor een andere functie, of voor hergebruik van de elementen in andere projecten. Van alle hergebruikte materialen is meer dan 70 procent geschikt voor direct hergebruik dan wel recycling.
Locatie: Grasweg 185, Buiksloterham, Amsterdam-Noord • Omvang: 225 m2 • Oplevering: november 2025 • Start bouw: juli 2025 • Opdracht: Kop Grasweg CV (AMVEST/COD) • Architectuur: NEXT architects • Constructief ontwerp: Van Rossum Raadgevende Ingenieurs • Uitvoering: Groothuis Bouwgroep i.o.v. Lagemaat Heerde • Demontage donorskelet: Lagemaat • Tekeningen: NEXT architects • Foto’s: Jan Mateboer • Video (Amvest, maart 2026) • Redactie: Arend Dolsma (Bouwen met Staal), juli 2026