In navolging van onder meer Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Arnhem en Breda heeft ook Delft een geheel vernieuwd station. Bindende component van het gehele stationsgebied is het nieuwe stadskantoor met geïntegreerde stationshal, gebouwd bovenop de nieuwe spoortunnel.
De combinatie van stadskantoor en stationshal is een van de resultaten van het grootschalige project ‘Spoorzone Delft’. Dit project voorziet in uitbreiding van de bestaande twee treinsporen naar een viersporig traject. Het bovengrondse spoorviaduct vormde een obstakel voor deze uitbreiding en heeft daarom plaats gemaakt voor een 2,3 km lange tunnel. Dankzij de ondergrondse oplossing ondervinden omwonenden niet langer de geluidsoverlast van het (toenemende) treinverkeer. Bovendien is de opdeling van het stationsgebied verleden tijd. Door de komst van de tunnel ontstaat een groot open, binnenstedelijk maaiveld, ruimtelijk in te vullen met woningen, een stadspark en de stationshal en het stadskantoor van de gemeente Delft, verenigd in één gebouw als stedebouwkundig baken.
Om de hereniging van de twee stadshelften kracht bij te zetten, heeft Mecanoo Architecten het gebouw alzijdig en transparant vormgegeven. Het gebouw is van alle kanten zichtbaar en bereikbaar. De verlaagde daklijnen zorgen voor een geleidelijke overgang naar de omliggende, kleinschalige bebouwing van de oude binnenstad en naar het naburige stationsgebouw uit 1885 dat mede vanwege de monumentale status gehandhaafd blijft.
De glasgevels van het gebouw zijn een ritmische variatie van doorzichtige glaspanelen en panelen van gesmolten glas met lensachtige bollen, als verwijzing naar het gegoten glas in vele oude Delftse panden.
Een goed deel van de begane grondvloer van het 22.000 m2 grote complex is gereserveerd voor de nieuwe stationshal met winkels en horeca, direct verbonden met de ondergrondse perrons. Het andere gebouwdeel biedt plaats aan de gemeentelijke infobalies en receptie, de Stadswinkel en het Ondernemersplein. Boven de publiekshal zijn de ruimten ingedeeld als zelfstandige kantoorvleugels, ontsloten door een centrale gang met liften. De kantoren zijn primair bestemd voor gemeentebestuur, fracties en diensten die nu nog verspreid over Delft zijn gehuisvest. Maar de kantoren zijn tevens als aparte units aan derden te verhuren.
Publiekshal en stationshal vormen een vanzelfsprekende twee-eenheid onder het doorlopende, gewelfde plafond, gemaakt van aluminium lamellen waarop fragmenten van de Delftse stadsplattegrond uit 1877 zijn aangebracht. Het plafond loopt over in het eveneens gewelfde gipsplafond, dat op haar beurt overgaat in de wanden die deels zijn afgewerkt met een mozaïek van Delftsblauwe tegeltjes. Andere delen van de wanden, de vloeren, trappen en zitranden zijn bekleed met chique, gevlamd en geborsteld natuursteen.
Overspanningen tot 40 m, uitkragingen tot 20 m, de fundering op de spoortunnel, de krappe, omsloten bouwkavel en de gewenste bouwsnelheid waren belangrijke redenen voor een uitvoering in staal. BAM Utiliteitsbouw Grote Projecten en Hollandia hebben de staalconstructie van het gebouw direct bovenop de tunnel gebouwd. Op eventuele zettingen is geanticipeerd door met behulp van hydraulische vijzels een doorbuiging van maximaal 12 mm. te creëren.
De vakwerkspanten van de hoofddraagconstructie – in totaal zo’n 1.800 ton – zijn op locatie geassembleerd en met twee rupskranen op hun plaats gehesen. In het dak van de tunnel heeft BAM Speciale Technieken ankers gelijmd, met daaraan trekstaven. Deze hulpconstructie heeft de staalconstructie op zijn plaats gehouden, zolang de kanaalplaatvloeren met druklaag en de Kalzip-dakplaten nog niet waren aangebracht. Daarna is de spanning in de trekstaven geleidelijk gereduceerd.
Om alle bouwwerkzaamheden binnen de Spoorzone goed op elkaar af te stemmen, heeft de hoofdaannemer samen met UTS Rijswijk ‘Smart Building Logistics’ ontwikkeld. Volgens dit systeem worden alle bouwmaterialen eerst verzameld bij UTS in Rijswijk en op afroep, conform uitvoeringsplanning, naar de bouwlocatie vervoerd. Bij aankomst toont de vervoerder een ‘bouwticket’ uit Gemtra, een systeem dat op aanvraag automatisch bouwtickets afgeeft. De transporteurs nemen de gevulde afvalcontainers mee retour, zoveel mogelijk voor recycling of hergebruik door de fabrikanten.
Smart Building Logistics maakt het eenvoudiger om just in time te leveren, waardoor minder (langdurig) materiaalopslag nodig is en uitvoerend personeel efficiënter kan werken. Bovendien gaat het aantal transportbewegingen van en naar de bouwplaats omlaag. Hierdoor worden de verkeersdruk, hinder voor reizigers en omgeving en de uitstoot van CO2 verminderd.
De stationshal en het grootste deel van het stadskantoor zijn nu klaar. De hal is in februari 2015 in gebruik genomen, gelijktijdig met de spoortunnel. Eind 2015 neemt de gemeente Delft haar intrek in de kantoren. Na sloop van het bestaande viaduct wordt het resterende deel van het stadskantoor, zo'n 20% van het totale volume, gebouwd. Dit deel, aan de zijde van het spoor, is tijdelijk dicht gemaakt met stalen sandwichpanelen om de gebruikers van de voltooide 80% geen overlast te bezorgen. De eindoplevering staat voor 2017.
Het nieuwe gebouw is vooral ook duurzaam. Mede dankzij de inbreng van constructeur ABT en bouwfysisch adviseurs Deerns en Lichtveld Buis & Partners ontving Mecanoo voor het ontwerp in 2010 al een Good Green Design Award. Koeling en verwarming van het gebouw komen voor rekening van een WKO-systeem. Via dit systeem worden warmte en koude uit het gebouw tijdelijk opgeslagen en later opnieuw gebruikt. Het energiegebruik gaat verder omlaag door inzet van een slim ventilatiesysteem, daglichtafhankelijke verlichting en de combinatie van gesmolten glas en transparant maar high-performance glas in de gevels. Zonnecellen op het dak voorzien in opwekking van duurzame energie voor eigen gebruik.
Omvang: 34.000 m2², w.v. 29.500 m2²stadskantoor en 4.500 m2²stationshal • Eindoplevering: maart 2017 • Start bouw: mei 2013 • Opdracht: Ontwikkelingsbedrijf Spoorzone Delft (OBS) • Gebruikers: Gemeente Delft en Nederlandse Spoorwegen • Architectuur: Mecanoo Architecten • Constructief ontwerp: ABT, Delft • Engineering: BAM Advies & Engineering • Hoofduitvoering: BAM Utiliteitsbouw Grote Projecten • Staalbouw: Hollandia • Staaltoelevering: ArcelorMittal • Bouwfysisch advies: Deerns Raadgevende Ingenieurs en Lichtveld Buis & Partners • Installatietechniek: BAM Techniek • Projectinfo: www.spoorzonedelft.nl, www.mecanoo.nl, www.bamutiliteitsbouw.nltime lapse video ruwbouw (staalskelet) (september 2013), time lapse video ruwbouw (verdiepingvloeren) (november/december 2013), video bouwlogistiek (Smart Building Logistics) (maart 2014), video architect Francine Houben over station Delft (december 2014) , video station Delft in gebruik (2015), onderaan pagina • Foto’s: Harry Cock, Mecanoo Architecten, Ronald Tilleman, Hollandia, BAM, Everest Montage, NUfoto, Gevelbouw, De Jong Luchtfotografie • Redactie: Arend Dolsma (maart 2015)