Is ’t een ruimteschip? Een groot oog? Of misschien allebei? Zeker is dat Infoversum het eerste theater in ons land is waarin films volledig in 3D worden vertoond. Dat kan dankzij de koepelvorm, bedacht door architectengroep Archiview.
De filmzaal met zo’n 265 stoelen huist in het midden van het gebouw, in een 23 m diameter en 20 m hoge bol van driedimensionaal gebogen staalplaten, gelast op stalen ribben. Platen en ribben werken constructief samen, waardoor één zelfdragende constructie ontstaat. Inpandige kolommen en wanden blijven zo achterwege en dat resulteert in een onbeperkte indelingsvrijheid binnen de bol én een besparing op de gebouwfundering.
Rondom de bol – het ‘oog’ – is een weervast stalen schaal – de ‘oogkas’ – gedrapeerd. In deze buitenring zijn de entree, foyer, pre-show- en expositieruimte ondergebracht. Ook deze schaal is zelfdragend: de 3D-gebogen weervast stalen platen zijn vastgezet op stalen spanten. Het totale vloeroppervlakte bedraagt 1.350 m2.
Centraalstaal (nu: CIG Architecture) heeft alle schaalsegmenten in de fabriek laten buigen en voorgemonteerd voor een snelle assemblage op locatie. De 65 ton zware bol is op de bouwplaats in elkaar gezet en daarna in één keer op de schaal gehesen. Het geheel doet denken aan een ruimteschip dat vlakbij de Groningse binnenstad op het voormalige Ciboga-terrein is geland.
De zelfdragende, monocoque constructies – bekend van vliegtuigen en schepen – zijn bij dit bouwproject compleet in BIM uitgewerkt. Ingenieursbureau Wassenaar maakte de constructieberekeningen in Nupas, een 3D-modelleringsprogramma dat CIG Architecture zelf heeft opgezet. De bouw van het Infoversum is verzorgd door CIG in samenwerking met Rottinghuis’ Aannemingsbedrijf, Edobode Staalwerk, H. Meijer Staalbouw en montagebedrijf Van Harten.
Het Infoversum is per juli 2014 officieel geopend. De hoofdentree wordt gemarkeerd door een volledig glazen pui met erachter de Infowave, een ‘visueel interactieve belevingsruimte’ met digitale presentaties. Net als in de foyer zijn op deze plek de bijzondere opbouw van de koepel en de vorm van de huid van binnenuit zichtbaar. De bezoekersroute door het gebouw volgt de organische vorm en leidt als vanzelf naar de filmzaal. Hier kunnen bezoekers vanuit achterover hellende stoelen de 3D-projecties op grote scherm bewonderen. Wie op de Inforoof (het buitenterras) staat, ziet de projecties aan de buitenkant van de koepel.
Het Infoversum is gebouwd op initiatief van Edwin Valentijn (bijzonder hoogleraar astronomische informatietechnologie aan de Rijksuniversiteit van Groningen). Hij kreeg van de provincie Groningen de vraag om wetenschap toegankelijk te maken voor het grote publiek. In plaats van een lesprogramma met workshops kwam hij met Infoversum, als een nieuw medium in het tijdperk van IT, Big Data en social networks: ‘samen digitaal in de zaal’.
Edwin A. Valentijn betrok de RuG, Gemeente Groningen en GasTerra als ‘founding partners’ in een gemeenschappelijk doel: laagdrempelige verspreiding van (wetenschappelijke) kennis door middel van beeld en verbeelding, verpakt in een cross-over van entertainment, wetenschap en kunst.
Het gebouw is onderdeel van het project Open Lab Ebbinge en in eerste instantie semi-permanent (voor een periode van vijftien jaar). Maar dit gebouw kan, mede gelet op de ruime indelingsmogelijkheden en de bijzondere verschijningsvorm, ongetwijfeld veel langer mee.
Locatie: Ebbingekwartier, Groningen • Initiatief: prof.dr. Edwin A. Valentijn (astronomische informatietechnologie, Rijksuniversiteit Groningen • Opdracht: stichting Infoversum • Architectuur: architectengroep Archiview • Constructief ontwerp: Ingenieursbureau Wassenaar en CIG Maritime Technology • Adviezen: Adviesburo Van der Plas, AAS Groningen, Adviesbureau VanderWeel en Munnik Brandadvies • Uitvoering: CIG Architecture en Rottinghuis’ Aannemingsbedrijf • Scheepsbouw: Bijlsma Wartena en Ostseestahl Stralsund • Staalconstructies: montagebedrijf Van Harten, H. Meijer Staalbouw en Ebobode Staalwerk • Afbouw: Griemink Klazienaveen • Installaties: HOMIJ Technische Installatlies • Interieur: Oving Projectinrichting en Desso • Kozijnen: Alcoa Architectuursystemen • Foto's: Niels de Vries (exterieur gereed), J.H. de Boer (interieur), Archiview, Jeroen Kruit (nacht), Rieks Oijnhausen (water), CIG, Meijers Staalbouw en Infoversum (uitvoering) • Projectinfo: www.infoversum.nl • Redactie: Arend Dolsma (Bouwen met Staal, december 2015)
Bij uitgeverij W BOOKS verscheen onlangs een informatief en rijk geïllustreerd boek over Infoversum, geschreven door Hiske de Vries en architect Jack van der Palen. De 128 pagina's tellende publicatie is verkrijgbaar voor € 29,95. Klik hier om te bestellen.